Ta an BLAG SEO BOGTHA GO http://andrumamornuacht.blogspot.com/

Le Séamus Mac Seáin

Fuair Séamus de Napier bás Dé Sathairn seo chuaigh thart, 1 Samhain san Oispís i mBéal Feirste.
Gidh gurbh as oirthear Bhéal Feirste ó dhúchas dó, bhí sé ina chónaí i nDún Phádraig le blianta.
Bhí sé pósta le hÁine agus bhí cearthar cloinne acu, Séamus, Rosmháire, Stiophán agus Clíodhna.
Fear ildánach a bhí ann mar Shéamus, athair cloinne, scoláire, dlíodóir, breitheamh, úrscéalaí agus stairí den scoth, ach thar aon ní eile bhí sé ina Ghaeilgeoir díograiseach a chaith a shaol ag saothrú i ngort na hathbheochana.
Ba go luath ina shaol a chuir sé suim sa teanga, ar dtús i gColáiste Mhaolmhaodhóg i mBéal Feirste agus ina dhiaidh sin ag OIlscoil na Banríona, áit a raibh sé ina bhall dílis den Chumann Ghaelach le linn dó a bheith ag déanamh staidéir ar an dlí.
Ba dhual teaghlaigh dó dul le dlí nó ba theaghlach iomráiteach dlí iad Muintir Napier i mBéal Feirste le fada an lá.
Chuir mise eolas air don chéad uair sna caogaidí den chéad seo thart nuair a tháinig sé le píosa dá chuid filíochta féin a léamh dúinn ag rang Gaeilge sa tsean-Ardscoil i Sráid Duibhise i mBéal Feirste.
Is beag a shíl mé an t-am sin go mbeadh “fear an scooter”, nó sin a raibh de ghléas taistil aige ag an am, go mbeadh sé féin agus iarscoláire eile de chuid Coláiste Mhaolmhaodhóg, an t-ailtire Seán Mac Goill ina gcomhairleoirí proifisiúnta go minic ina dhiaidh sin ag lucht na Gaeilge i mBéal Feirste agus muid ag iarraidh tionscnaimh éagsúla a chur chun chinn.
Nuair a cháiligh sé mar dhlíodóir chuaigh sé ag obair in oifig a mhuintire sul ar bhunaigh sé oifig dá chuid féin ach i rith an ama bhí sé ina dhlíodóir neamhoifigiúil agus neamhíoctha go minic, ag lucht na Gaeilge i mBéal Feirste.
Ba chuige a chuaigh slua mór againn as Cumann Chluain Ard lenár n-ainmneacha a athrú go dti an leagan Gaeilge ag tús na seascaidí.
Ba chuig Séamus agus chuig Seán a chuaigh muid nuair a bhí muid ag cur tús le Gaeltacht Bhóthar Seoighe i mBéal Feirste.
Ba ag cruinniú de chuid ‘Na Gaeilgeoirí Meirgeacha’, cumann a bhí á reachtáil ag Séamus agus ag Áine, a bhean chéile, a beartaíodh na tithe a scriosadh ag Sráid Bombay a atógáil.
Seán Mac Goill a dhear na tithe agus Seán Mac Seáin a thóg iad, Séamus a bhí inár gcuideachta nuair a chuaigh muid a phlé Bunscoil lánGhaelach a bhunú i mBéal Feirste le seanRialtas Stormont.
Nuair a bhris na trioblóidí amach ó thuaidh bhí Séamus ar thús cadhnaíochta i measc dlíodóirí an tuaiscirt ag seasamh ar shon daoine bochta a raibh cos ar bolg á imirt orthu.
Séamus de Napier agus Seán Mac Goill i gcomhar le Ciarán Ó Catháin (nach maireann) a chur tús le heastát tionsclaíoch na Carraige Báine, an chéad cheann dá leithéid in iarthar na cathrach i mBéal Feirste.
Chuir siad tús le tionscail chníotála i mBaile Uí Mhurchú, ceantar a raibh an ráta a b’airde dífhostaíochta in iarthar na hEorpa ann ag an am.
Nuair a d’fhág Séamus agus Áine Béal Feirste le dul a chónaí i nDún Phádraig, níor fhág siad an Ghaeilge ina ndiaidh, leoga níor fhág, nó bhí siad gníomhach i gCumann Ghaelach Leath Cathail, sa naíscoil Ghaelach agus sa Bhunscoil Ghaelach ar an bhaile, agus i rith an ama ag tógáil cearthar cloinne le Gaeilge.
Chaith Séamus blianta fada ar Bhord Stiúrtha Ghael Linn chomh maith agus bhí sé i dtólamh ag iarraidh a theacht ar bhealaí leis an teanga a scaipeadh i measc pobal níos leithne.
Mar sin sna hochtóidí nuair a fuair sé leid go mb’féidir go mbeadh Rialtas na Breataine sásta airgead poiblí a chur isteach sa Ghaeilge, ach an eagraíocht cheart a bheith ann chuige, bhunaigh sé Iontaobhas Ultach agus tá na céadta míle punt d’airgead poiblí curtha isteach i gcúrsaí Gaeilge ag an Iontaobhas ó shin i leith.
Sa bhliain 2000, thosaigh mise ag obair leis go dlúth don uair dheireanach nuair a bunaíodh Iontaobhas na Gaelscolaíochta ó thuaidh.
Ceapadh Séamus, mé féin agus Seán Mac Goill ar an Iontaobhas, Séámus ina chisteoir, mise i mo chathaoirleach agus Seán ina chomhairleoir aiitireachta.
Chuir an bheirt acu an t-uafás oibre isteach san Iontaobhas agus ní bheadh an Ghaelscolaíocht ó thuaidh leath chomh láidir an lá atá inniu ann gan iad.
Cibé rud a rinne Séamus ar shon na Gaeilge, ba go deonach a rinne sé é, cé go sílfeadh duine gur ag obair go lánaimseartha a bhí sé agus an oiread sin rudaí ar bun aige, ach bhí sé i rith an ama ag saothrú i réimsí éagsúla den dlí, seal ina bhreitheamh agus ar deireadh ina mháistir cánach do na sé chontae ar fad.
Níl a fhios agam cá bhfuair sé an t-am le raidhse mhór de leabhair Ghaeilge a scríobh chomh maith, ach fuair agus tá sin fágtha le huacht aige le cur ar a charn.
Tamall goirid ó shin seoladh dhá leabhar nua leis sa Cheathrú Póilí, Cultúrlann McAdam Ó Fiaich mar rogha Clubleabhar Choiscéim Feirste.
Throid Séamus an dea-throid ar feadh a shaoil agus saol thar a bheith gnóthach a chaith sé.
Tá a chúiteamh anois aige.
Go ndéana Dia a mhaith air agus go dtuga sé faoiseamh d’Áine agus dá mhuintir go léir.
Beidh cumha orainn uilig ina dhiaidh.

digg it | del.icio.us